حسن سيد اشرفى
787
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى )
666 - مقصود از كلمه و قيد « على وجهه » چيست ؟ ( الظّاهر انّ . . . فى العبادة ) ج : مىفرمايد : مقصود از كلمه و قيد « على وجهه » كه در عنوان بحث اخذ شده « 1 » عبارت است از روش و طريقهاى كه شايسته است مأمور به بر اين روش از نظر عقل « 2 » و شرع « 3 »
--> - بحث در اين است : الف : اگر مكلّف ، امر اوّلى اختيارى را انجام نداد و به خاطر عذر و عدم تمكن از آب ، تيمّم كرد و نماز خواند ولى بعدا چه در وقت و چه پس از وقت متمكّن از آب شد آيا اتيان نماز با امر اوّلى اضطرارى يعنى نماز با تيمّم ، مجزى از امر اوّلى اختيارى ( نماز با وضوء ) هم مىباشد كه اعاده ( اگر وقت باقى بوده ) و يا قضاء ( در خارج وقت ) لازم نباشد يا مجزى نيست ؟ ب : مكلّف ، امر ظاهرى را انجام داد و با وضوى استصحابى نماز خواند ولى بعدا يا در وقت يا در خارج وقت كشف خلاف شد كه وضويش باطل بوده است . آيا اتيان نماز با امر ظاهرى ، مجزى از واقع و امر واقعى اوّلى مىكند كه ديگر اعاده يا قضاء لازم نباشد يا مجزى نمىباشد ؟ بنابراين ، قيد اجمالا به اين معناست كه اتيان مأمور به با هريك از اوامر اوّلى واقعى و اوامر واقعى ثانوى يا اوامر اضطرارى ، مجزى از همان اوامر مىباشد ولى در اينكه اتيان مأمور به با امر واقعى ثانوى يا امر ظاهرى آيا مجزى از امر واقعى اوّلى بوده يا نه ، محلّ كلام و نزاع مىباشد . ( 1 ) - مقصود از كلمه « على وجهه » سه معنا مىتواند باشد : الف : اتيان مأمور به با كيفيّات و شرايط عقلى و شرعى معتبر در مأمور به . ج : اتيان مأمور به با خصوص كيفيّات و شرايط شرعى معتبر در مأمور به . ج : اتيان مأمور به با خصوص قصد وجه كه بعضى از اصحاب آن را در مأمور به شرط مىدانند . مصنّف از اين سه احتمال ، احتمال اوّل را برگزيده و در ادامه به ايراد اشكال بر دو احتمال ديگر مىپردازد . ( 2 ) - شرط عقلى : مثل اينكه عقل حكم مىكند به اتيان مأمور به عبادى و تعبّدى با قصد قربت و اتيان مأمور به توصّلى بدون قصد قربت ولى با شرايط شرعى . قصد قربت كه در متن آمده است ، مثال براى شرط عقلى در اتيان كردن مأمور به على وجهه مىباشد . ( 3 ) - شرايط شرعى : مثل آنكه نماز را با استقبال قبله و با وضوء خواند . يعنى با همهء اجزاء و شرائطش كه با تكبيرة الاحرام شروع شده و با تشهّد تمام مىشود . بنابراين ، اگر نماز را با قصد قربت كه از -